DVD nedir ve DVD-R nasıl "burn" edilir?

Bundan öncesinde daha çok CD [1] meraklısıydım ama tabii ki de ~650 megabayt yetersiz kalıyor idi benim için, ve de sabit disk fiyatları çok müstakil olmadığından DVD'ye [2] bir gözatmam lazımdı.

Öncelikle DVD nedir? DVD yani Digital Versatile Disc, ses, video, ve de büyük hacimli verileren depolanması amacıyla geliştirilmiş yüksek kapasiteli bir optik dijital medya tipidir. Diğer CD yani Compact Disc teknolojisinin 650-700 megabaytlık sınırlarını aşmak üzere 1990'ların ortalarında küresel bir konsorsiyum* tarafından standartlaştırılmıştır. Standart tek katmanlı (DVD-5) bir disk 4.7 gigabayt, çift katmanlı (DVD-9) versiyonlar ise 8.5 gigabayt sunar.

Bu kapasite artışının temel mühendislik sebebi, okuma ve yazma işlemlerinde kullanılan lazer dalga boyunun değiştirilmesidir. CD teknolojisinde 780 nanometre lazer kullanılırken, DVD formatında 650 nanometre lazer tercih edilmiştir. Daha kısa dalga boyu, lazer ışınının diskin yansıtıcı katmanı üzerinde çok daha küçük ve hassas çukurlara yani pits'lara odaklanmasını sağlayarak veri yoğunluğunu katbekat artırmıştır.

Gelelim konumuzun materyaline.. DVD-R yani DVD-Recordable tipi, verilerin organik bir boya tabakasına bir kez yazılabildiği ve sonrasında değiştirilemediği (WORM: Write Once, Read Many [3]) bir depolama standardıdır. Bu özellik, verilerin manipüle edilmesini imkansiz kıldığı için uzun vadeli arşivleme ve veri bütünlüğünün korunması gereken kurumsal süreçlerde güvenilir bir mekanizma sağlar.

UNIX-like sistemlerde DVD-R burn etmek

UNIX-like [5] sistemlerde (Örnek: *BSD [6], Linux [7]) optik medya yazma sürecinde genellikle 'mkisofs' [8] ve 'growisofs' [9] kullanılır tabii ki başka programlarda var fakat bugün bu iki program ile örnek vereceğim. Bu araçlar size disk imajı oluşturma ('growisofs' yıllardır built-in dd içeriyor) ve fiziksel medyaya aktarma aşamalarında kontrol sağlar.


Bir, ISO imajının oluşturulması ('mkisofs' ile)

Verileri optik diske yazmadan önce ISO-9660 [10] standardına uygun bir kalıp dosyası hazırlanır, uzun dosya adları ve UNIX dosya adları ve UNIX dosya izinlerinin korunması için Rock Ridge ('-R') ve Joilet ('-J') opsiyonları kullanılır.

		$ mkisofs -o image.iso -R -J file (veyahut dizin verebilirsiniz.)
		

İki, diskin yazılması ('growisofs' ile)

Hazırlanan imaj dosyası, 'dvd+rw-tools' projesinin bir parçası olan 'growisofs' programı ile optik sürücüye yazılır. Yazma hızını düşük tutmak ('-speed=4'), optik medyaya oluşabilecek veri bütünlüğü hatalarını önler.

		$ growisofs -dvd-compat -speed=4 -Z /dev/srX=image.iso
		
'-dvd-compat' opsiyonu, yazma işlemi tamamlandığında diskin kapatılmasını kısaca lead-out olmasını sağlar, standart DVD oynatıcıları ve sürücülerle maksimum uyumluluk elde edilmesine imkan tanır.

Alternatif olarak, bir ISO dosyası oluşturmadan doğrudan bir dizini yazmak için şu boru hattı kullanılabilir.

		$ growisofs -dvd-compat -speed=4 -Z /dev/srX -R -J directory/
		


Ben nasıl DVD-R'a video burn ediyorum?

Yazının sonundayız artık, genellikle film izlemek için video burn ediyorum ben. Yazdığım örneklerde ki shell script'leri dots/ git depom'dan [12] alabilirsiniz.

Bir, altyazı dosyası cp1254 [13] formatında ise bunu UTF-8'e [14] çevireceğiz (Output- prefix ile stdout verecektir).

		$ icli subtitle.srt
		
İki, altyazı dosyasını soft-subtitle olarak video'ya "gömeceğiz" (Bu da, Output- prefix ile stdout verecektir).
		$ ccli video.mp4 Output-subtitle.mp4
		
Üç, dosyayı rename edeceğiz.
		$ mv "Output-video.mp4" "test-video.mp4"
		
Dört, DVD-R'ı burn etmek için imaj haline getireceğiz video'yu.
		$ crto test-video.iso test-video.mp4
		
Beş, şimdi ise DVD'yi burn edeceğiz (DVD'nin takılı olması gereklidir).

Ve bu arada not düşeyim, DVD okunduğu zaman 2K (eğer boş bir DVD ise) olarak görünür.
		# cris srX test-video.iso
		
Altı, temizlik..
		$ cd ../
		$ rm -rf directory/
		
Evet bu kadar, hepsini yaptıysanız elinizde video içerikli olan bir DVD olacaktır.

Okuduğunuz için teşekkürler, umarım bu yazı size yardımcı olmuştur.


Kaynaklar:
[1] - https://en.wikipedia.org/wiki/Compact_disc
[2] - https://en.wikipedia.org/wiki/DVD
[3] - https://en.wikipedia.org/wiki/Write_once_read_many
[4] - https://downdoot.com/r/memes/comments/lp38xz/reject_streaming_return_to_dvd/
[5] - https://en.wikipedia.org/wiki/Unix-like
[6] - https://en.wikipedia.org/wiki/Berkeley_Software_Distribution
[7] - https://en.wikipedia.org/wiki/Linux
[8] - https://en.wikipedia.org/wiki/Cdrtools
[9] - https://en.wikipedia.org/wiki/Dvd%2Brw-tools#growisofs
[10] - https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_9660
[11] - https://downdoot.com/r/dankmemes/comments/ye0x96/using_dvds_to_watch_it/
[12] - https://codeberg.org/evren/dots
[13] - https://en.wikipedia.org/wiki/Windows-1254
[14] - https://en.wikipedia.org/wiki/UTF-8